تحقيق درآيند و از آنجا به روشنايىهاى تاريخ گام نهند . » در جلد اول كتاب دوران قبل از حمله اعراب به ايران و زمينه‌هاى گوناگون ارتباط ايرانيان با اعراب و همچنين آشفتگيهاى درونى دولت ساسانى در دوران اخير آن بررسى گرديده . در جلد دوم با ادامه گفتگوهاى اجمالى درباره دوران انتقال تقسيمات كشورى سورستان ( عراق ) يا دل ايرانشهر و استانهاى آن مطرح گرديد . دنباله اين مبحث در جلد سوم ادامه يافته و سپس در آن جلد سالهاى اوليه سلطهء اعراب بر ايران و دگرگونيهائى كه به همراه داشت و آشنائيهاى اوليه اعراب با نظام ديوانى ايران بررسى شده . در جلد چهارم مباحث لغوى در ارتباط با ترجمه آثار فارسى و مترجمان آنها و پيوستگيهاى تاريخى دو زبان فارسى و عربى و كمكهاى زبان فارسى به زبان عربى مطرح گرديده ، و اين جلد به مطالب مربوط به ديوانها و بخصوص ديوان خراج و ديوان رسائل ، و دبيران ديوان و نثر فنّى عربى اختصاص يافته است . دكتر محمدى دو هدف از اين پيگيرى داشت : يكى بسط و گسترش آگاهى عمومى درباره جنبه‌هائى از تاريخ فرهنگى ايرانيان بود كه آن را « دوران انتقال » خوانده ، و تاكنون پنهان مانده و يا در يك قالب بيگانه گم شده بود ، و دوّمى علاقمند كردن ديگران به اين زمينه از تحقيق و تشويق آنان به دنبال كردن آن بود ، و اميد است كه اين كتاب بتواند هر دو هدف نگارنده را برآورده كند . در اينجا بايد از پشتيبانى مادرم در طى سالهاى پژوهش و تحقيق قدردانى كنم و بسيار خوشحال هستم كه من نيز توانستم در مدت چند سال گذشته براى به ثمر رسيدن اين كار بزرگ به پدرم يارى دهم . شاهرخ محمدى ملايرى خردادماه 1382